Druty Kirschnera: do czego służą i jak się je usuwa

Czym jest drut Kirschnera?

Robi się go ze stali nierdzewnej, która daje mu sztywność, rzadziej ze stopów tytanu. Nazwę nosi po Martinie Kirschnerze, niemieckim chirurgu, który wprowadził go do medycyny w 1909 roku. W żargonie to „drut K”, po angielsku K-wire.

Mechanicznie to szpilka wbita przez dwa kawałki drewna: nie skleja ich, ale nie pozwala im się przesunąć. Jeśli pytasz o materiał, zacząłbym od innego pytania: czy drut wystaje przez skórę? Od tego zależy sposób jego wyjęcia, a stal czy tytan nie jest powodem do niepokoju.

Trokar sam wierci kanał, dlatego drut wchodzi przez skórę i kość bez cięcia. Nie należy go mylić z drutem do cerklażu: to giętki drut chirurgiczny o średnicy 0,5-3 mm, który oplata odłamy pętlą. Drut Kirschnera jest jednym z materiałów zespalających, a ich porównanie znajdziesz w tekście o zespoleniu płytką, śrubami i drutami.

Jak cienki drut utrzymuje złamaną kość?

Nie trzyma jej siłą własnej grubości. Ustala odłamy w kilku punktach, pojedynczym drutem albo kilkoma krzyżującymi się, a resztę obciążeń przejmuje gips. Lekarz najpierw wykonuje repozycję, czyli nastawia odłamy, potem wiertarką wprowadza drut przez skórę i odłamy pod kontrolą RTG.

Drut pełni cztery role:

1. Stabilizacja przezskórna: drut trzyma odłamy, a kończyna dostaje potem gips.
2. Czasowe przytrzymanie odłamów lub płytki przed wkręceniem śrub; takie druty usuwa się jeszcze na sali operacyjnej.
3. Prowadnica dla śruby kaniulowanej (wydrążonej, wkręcanej po drucie): po drucie nawierca się kanał pod śrubę.
4. Część większej konstrukcji, jak popręg Webera albo aparat Ilizarowa.

Pierwsza rola to właśnie gips połączony z operacją. Kryteria wyboru między tymi dwiema drogami leczenia opisuje osobny tekst.

Do czego służy drut w popręgu Webera i w aparacie Ilizarowa?

W popręgu Webera dwa druty i pętla z drutu zamieniają siłę mięśnia w docisk odłamów, a w aparacie Ilizarowa napięte druty mocują pierścienie do kości. Popręg stosuje się przy złamaniu wyrostka łokciowego, rzepki i kostki przyśrodkowej. Dwa druty przechodzą przez odłamany wyrostek łokciowy do kości łokciowej, a pętla dociąga odłamy. Po takim zespoleniu zwykle nie trzeba gipsu i łokieć można stopniowo ćwiczyć.

Aparat Ilizarowa to okrężny stabilizator zewnętrzny. Pierścień mocuje się co najmniej dwoma drutami, naciągniętymi z siłą 100-130 kg. Budowę i pielęgnację takiego aparatu opisuje tekst o stabilizatorze zewnętrznym z drutami.

Przy jakich złamaniach zakłada się druty?

Przede wszystkim przy małych odłamach, w które trudno wkręcić śrubę. Od najczęstszych miejsc:

• palce dłoni i stopy (paliczki)
• kości śródręcza i śródstopia
• koniec dalszy kości przedramienia (promieniowej) i kości nadgarstka, w tym złamanie nadgarstka typu Collesa
• łokieć (wyrostek łokciowy) i rzepka, w zespoleniu na zasadzie popręgu
• kostki podudzia i pięta
• obojczyk

W serii złamań rzepki druty Kirschnera zastosowano w 70% przypadków, a śruby kaniulowane w 30% (Hoshino i in., Journal of Bone and Joint Surgery, 2013). Druty z pętlą są więc w tym złamaniu metodą podstawową, a nie prowizorką. Do zalet drutów należą mała inwazyjność, prostota techniki, niski koszt i łatwe usunięcie.

Dlaczego u dzieci tak często wybiera się druty?

Są mało inwazyjne i łatwo je wyjąć po zroście, który u dzieci przychodzi szybko. Średnicę drutu dobiera się do wieku i masy ciała dziecka. Specyfikę dziecięcej kości, na przykład przy złamaniach typu zielonej gałązki, opisuje osobny tekst.

Jak długo druty zostają w kości?

Druty wystające przez skórę wyjmuje się po około 6 tygodniach, gdy kontrolne RTG potwierdza zrost. To zdjęcie decyduje o terminie, a co lekarz na nim ocenia, wyjaśnia tekst o zroście widocznym na zdjęciu RTG.

• Druty wystające przez skórę: wyjmowane po zroście potwierdzonym na RTG.
• Druty schowane pod skórą: lekarz może zostawić je dłużej albo na stałe, jeśli nie dają dolegliwości i nie przeszkadzają w ruchu.

O czasie i sposobie usunięcia decyduje lekarz prowadzący po badaniu i RTG.

Jak wygląda usunięcie drutów Kirschnera?

Drut wystający przez skórę wyjmuje się w gabinecie, w kilka minut i bez nacinania skóry. Po drucie zostaje otwór do 2 mm, który goi się bez szwów.

1. Kontrolne RTG potwierdza zrost.
2. Lekarz zdejmuje opatrunek lub gips.
3. Chwyta wystający koniec narzędziem i wysuwa drut.
4. Na otwór zakłada mały opatrunek.

Drut schowany pod skórą wymaga małego nacięcia, a sposób znieczulenia ustala lekarz. To zabieg innej skali niż usunięcie płytki z kości, które jest operacją.

Czy usuwanie drutów boli?

Boli krótko: zwykle to uczucie ciągnięcia i ukłucia w chwili wysunięcia drutu, dlatego zabieg często odbywa się bez znieczulenia. Dla mnie argument jest praktyczny: przy zabiegu trwającym kilka minut samo znieczulenie bywa uciążliwsze niż wysunięcie drutu. Jeśli boisz się zabiegu, powiedz o tym lekarzowi przed jego rozpoczęciem.

Co dalej po wyjęciu drutów?

Otwór goi się sam, bardzo szybko, a sztywność stawu po unieruchomieniu wymaga ćwiczeń. Druty w dłoni zwykle idą w parze z gipsem, więc sztywność, obrzęk i pierwsze ćwiczenia opisuje tekst o ręce po zdjęciu gipsu.

Na co uważać, dopóki druty są w kości?

Najczęściej przeszkadza podrażnienie i ziarnina wokół wystającego końca, a zakażenie i nasilający się ból wymagają kontaktu z lekarzem. W badaniu Symonsa i in. z 2005 roku (203 druty u 113 dzieci) najczęstszym powikłaniem był przerost ziarniny, czyli rozrost tkanki wokół otworu po drucie. Możliwy jest też stan zapalny w postaci zakażenia w miejscu wprowadzenia drutu oraz uszkodzenie tkanek miękkich.

Do lekarza lub na ostry dyżur zgłoś się przy:

• silnym bólu
• obrzęku
• krwiaku w stawie
• ograniczeniu ruchomości

Zasady pielęgnacji wystającego końca znajdziesz w zaleceniach na wypisie.

Czy drut Kirschnera może się przesunąć?

Tak, przemieszczenie (migracja), wygięcie i pęknięcie drutu to opisane powikłania, dlatego lekarz kontroluje drut na RTG. Literatura opisuje pojedyncze przypadki drutów pozostawionych w kości na lata. Jeden wędrował do miednicy 10 lat po założeniu (Fong i in., Journal of the Chinese Medical Association, 2005). Inny przemieścił się do okrężnicy 13 lat po operacji w okolicy stawu biodrowego (Drążkiewicz i in., Via Medica, 2013). Są to rzadkie opisy i nie przesądzają, że każdy drut trzeba usuwać.

Zgłoś lekarzowi koniec drutu, który wystaje coraz bardziej, oraz nowy ból w okolicy drutu. Przy drutach zostawionych na stałe nie pomijaj kontroli.