Odpowiedź w trzech zdaniach
Złamanie miednicy to przerwanie ciągłości kości tworzących pierścień miednicy: łonowej, kulszowej, biodrowej lub krzyżowej. O leczeniu i czasie leżenia decyduje stabilność tego pierścienia. Złamania stabilne leczy się zachowawczo, z wczesnym uruchamianiem, niestabilne operacyjnie. Zrost kostny trwa około 6 tygodni, a całe leczenie zwykle 6–12 tygodni, w cięższych przypadkach 3–6 miesięcy.
Jakie są rodzaje złamań miednicy?
Rodzaje różnią się tym, w ilu miejscach pęka pierścień i czy pęka jego tylna część. Lekarze opisują je klasyfikacją Tile’a (typy A, B, C) albo Younga-Burgessa, zależnie od mechanizmu urazu i stabilności pierścienia. Złamanie niestabilne oznacza przerwanie pierścienia w kilku miejscach, zwłaszcza z tyłu.
Osobną grupą jest złamanie awulsyjne guza kulszowego. Powstaje przy nagłym skurczu mięśni u nastolatków uprawiających sport i nie powoduje niestabilności ani obrażeń narządów.
| Rodzaj | Co pęka | Stabilność | Typowe leczenie |
|---|---|---|---|
| Awulsyjne | oderwany fragment guza kulszowego | stabilne | zachowawcze |
| Jedna gałąź kości łonowej | jedna gałąź, ciągłość obręczy zostaje | stabilne | zachowawcze, wczesne uruchamianie |
| Kość łonowa i kulszowa | kości po jednej lub obu stronach, ciągłość obręczy przerwana | zależy od oceny lekarza | zachowawcze lub operacyjne, zależnie od stabilności |
| Przerwanie tylnej części lub w kilku miejscach | pierścień w kilku miejscach, zwłaszcza z tyłu | niestabilne | operacyjne |
Złamanie kości łonowej
W opisie z wypisu liczy się to, ile kości i które gałęzie są złamane. Złamanie jednej gałęzi kości łonowej nie przerywa ciągłości obręczy biodrowej. Złamanie jedno- lub obustronne kości łonowej i kulszowej ją przerywa (opis fizjoterapeuty.pl). Dwa podobnie brzmiące zapisy mogą więc oznaczać inne leczenie. Dopytaj lekarza, który z nich dotyczy Twojego przypadku.
Jakie objawy daje i jak się je rozpoznaje?
Najczęściej boli w okolicy kości łonowej, krzyżowej lub biodrowej, a ból nasila się przy zmianie pozycji. Do tego dochodzą:
- obrzęk podbrzusza, pachwin lub pośladków i zasinienia, które pojawiają się po kilku dniach,
- trudność we wstaniu,
- problemy z oddawaniem moczu, czasem krew w moczu.
Starsza osoba z takimi objawami po upadku powinna trafić na SOR. Ból pachwiny u seniora po upadku traktuję jako podejrzenie złamania, dopóki badanie go nie wykluczy. Objawy złamania kości w ogólności opisuje osobny tekst.
Większość złamań miednicy powstaje w urazach wysokoenergetycznych: wypadku komunikacyjnym, upadku z wysokości, zmiażdżeniu. U osób z osteoporozą wystarcza niewielki uraz, na przykład upadek z pozycji stojącej. Diagnostykę zaczyna badanie fizykalne i RTG, potem zwykle TK, w wybranych przypadkach MRI. Przy podejrzeniu uszkodzeń wewnętrznych dochodzi USG jamy brzusznej i badania krwi z oznaczeniem hemoglobiny.
Czy miednicę się operuje?
Nie zawsze: to zależy od stabilności pierścienia. Stabilne złamania leczy się zachowawczo: odciążeniem, lekami przeciwbólowymi i rehabilitacją. Niestabilne wymagają operacji, w której odłamy łączy się płytami, śrubami lub stabilizatorami zewnętrznymi. Jak działa taka rama i jak pielęgnuje się jej wkręty, wyjaśniamy w tekście o stabilizatorze zewnętrznym.
Przy niestabilnym urazie miednicę stabilizuje się najpierw doraźnie, w pierwszej pomocy: stabilizatorem zewnętrznym albo imadłem miednicznym (leading-medicine-guide.com). Zespolenie kości płytą i śrubami jest leczeniem docelowym i planuje się je później.
Ile się leży po złamaniu miednicy?
Zrost kostny następuje po około 6 tygodniach, a samo leżenie trwa do pionizacji, czyli pierwszego bezpiecznego posadzenia i postawienia pacjenta. Jej termin ustala lekarz prowadzący na podstawie badań obrazowych, tak samo jak rodzaj leczenia i dopuszczalne obciążenie nogi.
Chodzić wolno tyle, na ile pozwoli lekarz. Przy złamaniu stabilnym leczonym w domu nogę obciąża się w ograniczonym zakresie, a pełne obciążenie przychodzi dopiero po kontroli z RTG lub TK potwierdzającej zrost.
Przedziały czasu w tabeli są orientacyjne (wypowiedź fizjoterapeuty w serwisie ZnanyLekarz):
| Przypadek | Orientacyjny czas leczenia lub pobytu |
|---|---|
| Złamanie stabilne | 6–12 tygodni, możliwe leczenie w domu z ograniczeniem obciążania nogi |
| Złamanie z przemieszczeniem | pobyt w szpitalu zwykle 1–3 tygodnie |
| Przypadki cięższe | 3–6 miesięcy |
Zrost nie kończy leczenia, które trwa dłużej niż same tygodnie leżenia. Więcej o tym, jak przebiega zrost kości, piszemy w osobnym tekście. Przy wypisie zapytałbym o dwie rzeczy: kiedy pionizacja i ile wolno obciążać nogę.
Jak leżeć ze złamaną miednicą?
Wygodne są dwie pozycje:
- na plecach, z poduszkami pod kolanami,
- na zdrowym boku, z poduszką między nogami.
Co chroni osobę leżącą?
Przed powikłaniami zakrzepowo-zatorowymi i odleżynami chronią ją (cmdobrylekarz.pl):
- leki przeciwbólowe dobrane przez lekarza,
- profilaktyka przeciwzakrzepowa,
- ćwiczenia oddechowe,
- ochrona skóry przed odleżynami, nawodnienie i odpowiednie odżywianie.
Wszystko to służy stabilności miednicy, kontroli bólu i możliwie szybkiemu, bezpiecznemu uruchamianiu.
Jak wygląda rehabilitacja po złamaniu miednicy?
Rehabilitacja przebiega w trzech etapach:
- Zmniejszanie bólu i obrzęku.
- Stopniowe wzmacnianie mięśni okolicy miednicy.
- Kontrola u ortopedy z RTG lub TK, które potwierdza zrost, a dopiero potem pełne obciążanie nogi.
Ogólne zasady opisuje tekst rehabilitacja po złamaniu kości.
Czy złamanie miednicy jest groźne?
Większość złamań miednicy przebiega bez powikłań. Poważne ryzyko dotyczy złamań niestabilnych:
- krwawienie sięgające 3–4 litrów krwi (Leksykon),
- uszkodzenie narządów miednicy mniejszej i nerwów,
- zakrzepica żył głębokich.
Czym różni się złamanie miednicy od złamania szyjki kości udowej?
Złamanie miednicy dotyczy kości pierścienia miednicy, a złamanie szyjki kości udowej bliższego końca kości udowej. U osób starszych częściej łamie się szyjka kości udowej. Złamanie miednicy jest u seniorów rzadsze, choć przy osteoporozie wystarcza niska energia upadku.
