Złamanie żebra: objawy, leczenie i ile trwa ból

Czym jest złamanie żebra i jak do niego dochodzi?

Żebro łamie się najczęściej po bezpośrednim urazie klatki piersiowej: wypadku komunikacyjnym, przygnieceniu, silnym uderzeniu albo upadku. Gdy uraz obejmuje kilka kości, mówimy o złamaniu mnogim żeber.

Przyczyny bywają też inne:

• przeciążenie, które daje złamanie zmęczeniowe i dotyczy głównie osób pracujących fizycznie oraz sportowców,
• osteoporoza, przy której żebro pęka po niewielkim urazie, a nawet po silnym kaszlu.

Jakie są objawy złamanego żebra?

Najbardziej charakterystyczny jest ostry, punktowy ból w miejscu złamania, który nasila się przy wdechu, kaszlu i ucisku. Ból spłyca oddech, bo chory odruchowo unika głębokiego wdechu. Przy kilku złamanych żebrach duszność jest silniejsza.

Przy złamaniu żebra pojawiają się:

• ból przy oddychaniu i kaszlu,
• bolesność przy ucisku w jednym miejscu,
• trzeszczenie albo ruchomość odłamu pod palcami,
• płytki oddech i uczucie braku powietrza,
• siniak na skórze nad złamaniem.

Taki zestaw po urazie klatki to powód, by zgłosić się do lekarza. Rozpoznanie ustala badanie, nie same objawy.

Czy RTG zawsze pokaże złamane żebro?

Nie. RTG klatki piersiowej nie pokazuje części złamań, zwłaszcza tych bez przemieszczenia odłamów. Jego główną rolą jest wykluczenie powikłań, takich jak odma opłucnowa (powietrze w jamie opłucnej). Czysty obraz nie dowodzi więc, że żebro jest całe.

Tomografia znajduje złamania niewidoczne na RTG: w pracy Chapmana i in. (2016) u pacjentów z najwyżej trzema złamaniami na RTG wykryła co najmniej trzy dodatkowe, istotne klinicznie. Nie każdy potrzebuje tomografii, ale przy silnym bólu i czystym RTG lekarz może ją zlecić.

Czym różni się złamanie od stłuczenia żebra?

Objawy bywają niemal identyczne: ból przy wdechu, bolesność przy ucisku, siniak. Różnicę rozstrzyga badanie, choć i ono nie zawsze jej dowodzi. Postępowanie domowe jest podobne w obu przypadkach, więc „to tylko stłuczenie” nie jest powodem, by rezygnować z leczenia przeciwbólowego i ćwiczeń oddechowych.

Jakie są rodzaje złamań żeber?

O powadze urazu decyduje liczba złamanych żeber, przemieszczenie odłamów i to, czy fragment ściany klatki stracił stabilność.

Przemieszczenie odłamów zmienia sposób leczenia, a opisuje to artykuł o złamaniach z przemieszczeniem. Znaczenie ma też lokalizacja. Złamaniu dolnych żeber (9–12) może towarzyszyć uraz wątroby, śledziony albo nerki, a złamanie pierwszego lub drugiego żebra świadczy o dużej energii urazu.

Jak leczy się złamane żebro?

Tak, żebro zwykle zrasta się samo, a leczenie zachowawcze polega na opanowaniu bólu tak, by dało się oddychać głęboko i kaszleć. Ból pogarsza wentylację płuc, dlatego leki przeciwbólowe ułatwiają ćwiczenia oddechowe, a nie tylko dają ulgę. Rodzaj leku i dawki ustala lekarz.

Moje kryterium jest proste: lek zalecony przez lekarza bierze się regularnie, żeby móc oddychać, a nie dopiero wtedy, gdy ból jest nie do zniesienia.

Wytyczne NHS zalecają w domu:

• oddychać normalnie i odkasływać wydzielinę,
• przy kaszlu przyciskać do klatki poduszkę,
• kilka razy na godzinę wykonywać kilka głębokich oddechów,
• chodzić i ruszać ramionami.

Operacja dotyczy urazów z dodatkowymi obrażeniami klatki, na przykład klatki cepowatej. Stabilizację chirurgiczną żeber, czyli zespolenie płytkami, zaleca się w ciągu 7 dni od urazu, najlepiej w ciągu 3 dni (Fokin i in., 2020). O operacji decyduje się więc w pierwszych dniach w szpitalu, a nie po tygodniach domowego leczenia.

Czego unikać przy złamanym żebrze?

Nie ściskaj klatki pasem żebrowym ani bandażem, bo spłyca to oddech, a złamania żeber wiążą się z zapaleniem płuc. Pasy są w sprzedaży, ale nie widzę powodu, by je kupować. Tak samo traktuję „cudowne” preparaty na zrost.

• Nie wstrzymuj kaszlu.
• Nie leż bez ruchu przez dłuższy czas.
• Nie podnoś ciężarów.
• Nie uprawiaj sportów kontaktowych do czasu wygojenia.

Ile trwa zrost żebra i jak długo boli?

Kość zrasta się w około 6 tygodni, ale ból słabnie stopniowo i może utrzymywać się dłużej niż zrost. Odłamy łączy już kostnina, a oddychanie i kaszel nadal bolą.

Etapy, które tłumaczą ten czas, od krwiaka przez kostninę, opisuje artykuł o zroście kości. Ćwiczenia oddechowe przywracają prawidłowy tor oddychania i wydolność mięśni oddechowych, więc nie przerywa się ich w chwili, gdy ból ustępuje.

Kiedy złamane żebro jest groźne?

Groźne są powikłania, nie samo pęknięcie: odma opłucnowa, krwiak opłucnej (krew w jamie opłucnej), uraz narządów i zapalenie płuc. Złamany odłam może uszkodzić płuco, wątrobę, naczynia albo serce. Ryzyko powikłań rośnie z wiekiem i z liczbą złamanych żeber.

Wezwij pomoc (112) albo jedź na SOR, gdy złamanych jest kilka żeber naraz albo gdy po urazie pojawi się:

• narastająca duszność lub sinienie ust,
• krwioplucie,
• ból barku lub brzucha po urazie dolnych żeber,
• gorączka i kaszel z plwociną w kolejnych dniach.

U starszych osób złamanie żebra wymaga szybkiej oceny lekarskiej nawet przy niewielkim urazie, bo częściej towarzyszy mu osteoporoza, a zapalenie płuc rozwija się łatwiej.

Jak spać i funkcjonować ze złamanym żebrem?

Jak spać ze złamanym żebrem?

Najczęściej śpi się w pozycji półsiedzącej albo na plecach z podparciem pod głową i ramionami. Część osób lepiej odpoczywa na boku złamania, bo ogranicza to ruch klatki. Pozycję dobiera się metodą prób, szukając tej, przy której ból przy oddychaniu jest najmniejszy.

Czy można chodzić i pracować ze złamanym żebrem?

Tak, chodzenie jest wskazane, bo pomaga płucom. Zasady powrotu do aktywności i ćwiczeń opisuje artykuł o rehabilitacji po złamaniu.

Powrót do pracy zależy od jej rodzaju. Praca biurowa jest zwykle możliwa wcześniej niż praca fizyczna, która wymaga dźwigania i skrętów tułowia. Długość zwolnienia lekarskiego ustala lekarz po badaniu.